Libellen

16 jaar monitoring van libellen in de Baardwijkse Overlaat

In 2006 ben ik begonnen met het monitoren van libellen in de Baardwijkse Overlaat. Dat gebeurt volgens het meetprogramma vlinders en libellen van de Vlinderstichting in samenwerking met het Centraal Bureau voor de statistiek.

Dat houdt in dat vanaf 1 mei t/m 30 september elke 14 dagen een vaste route wordt gelopen, waarbij rekening wordt gehouden met bepaalde weersomstandigheden. Het mag niet regenen, temperatuur moet boven de 13 graden zijn en de wind niet boven kracht vijf.

In 16 jaar tijd werden in de Baardwijkse Overlaat 35 verschillende soorten waargenomen. Bovendien werden in de Elshoutse wielen en Hooibroeken nog eens vier andere soorten gezien. Het totaal in de gemeente Heusden dus 39 soorten en dat is meer dan de helft van het aantal (70) in Nederland voorkomende soorten libellen.

Helaas komen niet elk jaar alle soorten voor. Van 17 soorten kan worden vastgesteld dat er een vaste populatie zit: 13 soorten komen elk jaar voor en drie soorten in 15 van de 16 jaar (groen gekleurd in de voorlaatste kolom van HET OVERZICHT).

Van de soorten met een kleine populatie kan het voorkomen dat er in een jaar geen waarnemingen van die soort zijn, zoals Blauwe en Vroege glazenmaker en Variabele waterjuffer. Dat berust dan op toeval.

In 2021 werden geen Gewone, Tengere en tangpantserjuffers waargenomen. Dit heeft vermoedelijk te maken met de droge zomers in 2018, 2019 en 2020, waarbij vele sloten en ondiepe plassen droog kwamen te staan en de larven niet konden overleven.

Na 15 jaar werden weer koraaljuffers waargenomen. Er werd zelfs een paring geconstateerd, waardoor het aannemelijk is dat deze soort zich heeft voortgeplant. Dit jaar werd voor het eerst de Zuidelijke keizerlibel waargenomen.

Libellen vertonen vaak zwerfgedrag en dat betekent dat er soms soorten kunnen worden gezien die er normaal niet voorkomen.

Zie voor de overzichten per gebied de volgende links:

Baardwijkse Overlaat

Poelen de Zeeg

Elshoutse Wielen

Poel 4 Hooibroeken

Sloten 1+2 Hooibroeken

Sloten 3+4 Hooibroeken

Vlinderveld

Kanaal

Voor meer informatie over libellen zie:

www.vlinderstichting.nl/libellen of www.brachytron.nl

November 2021

Rien Melis