Home > Natuurstudie > Inventarisatie-libellen


Inventarisatie-libellen


14-11-2017
Jaaroverzicht Libellen 2006-2017
Onderstaande linken geven U de jaaroverzichten van de Libellen in de gemeentelijke natuurgebieden.
Deze overzichten zijn gemaakt door Rien Melis.

Baardwijkse Overlaat
Elshoutse Wielen
Poel Heidijk de Zeeg
Poelen Hooibroeken
Sloten Hooibroeken

15-01-2017
10 Jaar monitoring in de Baardwijkse Overlaat
In 2006 ben ik begonnen met het monitoren van libellen in de Baardwijkse Overlaat (zie kaart). Dit eerste jaar beschouw ik als leerjaar zodat het echte monitoren pas begonnen is in 2007.
Tot en met 2016 betekent dat 10 jaar achtereenvolgens dezelfde methode.

Een goed moment om de balans op te maken!

In 10 jaar tijd werden 31 soorten waargenomen. Bovendien worden in de Elshoutse Wielen en Hooibroeken nog eens vier andere soorten gezien. In totaal dus 35 soorten libellen en dat is exact de helft van het aantal in Nederland voorkomende libellen.

Een mooi resultaat dus.

Van 20 soorten kan worden vastgesteld dat er een vaste populatie zit. De meest voorkomende libellen zijn: Azuurwaterjuffer, Blauwe breedscheenjuffer, Bloedrode heidelibel, Grote roodoogjuffer en Lantaarntje.

De meest bijzondere libel die wordt waargenomen is de Bruine korenbout. Die heeft weliswaar een kleine populatie, maar komt toch elk jaar voor. Deze libel is in Nederland vrij zeldzaam.

Een andere vrij zeldzame libel die hier voorkomt is de Kanaaljuffer. De laatste zeven jaar wordt hij jaarlijks waargenomen.

Andere kleine populaties zijn: Platbuik, Vroege glazenmaker en Smaragdlibel. Ook deze libellen komen vrijwel elk jaar voor.

Enkele soorten worden heel sporadisch waargenomen. Deze onverwachte waarnemingen kunnen in alle biotopen voorkomen. We spreken dan van zwerfgedrag. Enkele voorbeelden hiervan zijn: Koraaljuffer, Gevlekte witsnuitlibel, Tengere pantserjuffer en Weidebeekjuffer.

(Rien Melis)


30-09-2016
Jaaroverzichten Libellen
Op jaaroverzichten libellen" kunt U de nieuwste jaaroverzichten zien, samengesteld door Rien Melis

10-04-2016
Herkennen van Libellen
Tijdens mijn inventarisaties van libellen kom ik regelmatig wandelaars tegen en die vragen dan wat ik aan het doen ben. Als ik hun dan zeg dat ik met libellen bezig ben, vragen ze vaak of die kleine blauw met zwarte juffertjes ook onder de libellen vallen. En inderdaad de in Europa voorkomende libellen zijn onderverdeeld in twee onderorden, de juffers of gelijkvleugeligen en de echte libellen of ongelijkvleugeligen.

Binnen die juffers komen in de Gemeente Heusden onder andere 3 soorten voor die uiterlijk op het eerste gezicht veel op elkaar lijken. Dat zijn de watersnuffel, variabele waterjuffer en azuurwaterjuffer. De mannetjes van deze juffers zijn allemaal blauw met zwart gekleurd.


Bij de watersnuffel (foto rechts) is een duidelijke herkenning het zwarte figuurtje dat op het tweede segment staat achter het borststuk, dat lijkt op een paddenstoel. De watersnuffel doet zijn naam ook eer aan, want al vliegend over het water, meestal in een vrij rechte koers, snuffelt hij laag over het water. Watersnuffels zie je meer op zandgronden dan op de klei. Je ziet ze ook vaak ver weg van het water ‘snuffelen’. Wanneer ze geslachtsrijp worden keren ze terug naar het water. Bij voorkeur is dat zwak stromend water.















De variabele waterjuffer (foto rechts) geeft de voorkeur aan rivierklei- en laagveen-gebieden en aan stilstaand water van een redelijke kwaliteit met veel drijvende planten en een rijke oevervegetatie. Het ‘symbool’ op het tweede segment achter het borststuk is het belangrijkste herkenningsteken. Bij de variabele waterjuffer lijkt dat teken op een kelk of op een Y.











De naam ‘azuurwaterjuffer (foto rechts) verraadt al de kenmerkende kleur van deze soort. Maar ja, dan nog is het moeilijk de soort te onderscheiden van de variabele waterjuffer en de watersnuffel. Je moet dan vooral op de tekening letten van de zwarte en blauwe stukken op het achterlijf. Ook het teken op het 2e segment, een U, is anders dan bij de variabele waterjuffer en watersnuffel. De azuurwaterjuffer is vrij algemeen. De kans dat je de variabele waterjuffer op de zandgrond aantreft, is kleiner.











Rechtsonder staan de verschillende herkenningstekens zoals die op het 2e segment van de waterjuffers voorkomen.





Foto’s: Rien Melis

Rien Melis

21-09-2014
Zeldzame libellen bij ons in de buurt….gezien door Rien Melis
Van de 67 in Nederland voorkomende libellen worden binnen de gemeente Heusden 35 soorten waargenomen, waaronder vrij zeldzame zoals: Kanaaljuffer, Bruine Korenbout en Vroege Glazenmaker.


Interessant is dat in de directe omgeving zeldzame soorten voorkomen.
Bijvoorbeeld:
Bosbeekjuffer.
In de Campina stroomt een beekje genaamd De Rosep. Dit beekje is helder, koel en zuurstofrijk en stroomt niet ver van het kantoor van Brabants Landschap te Haaren. In deze beek is al jaren een populatie van de Bosbeekjuffer aanwezigDe mannetjes hebben een vrijwel donkerblauw gekleurde vleugel en een metaalglanzend blauw lichaam. Bij de vrouwtjes zijn de vleugels doorschijnend bruin of bruingroen getint.
De vliegperiode is eind mei tot begin augustus.

Vuurlibel.
De vuurlibel is een Zuid-Europese soort die zich naar het noorden uitbreidt. Het mannetje is in zijn geheel lakrood en heeft een oranje-gele vlek op de achtervleugel. De vrouwtjes zijn zandkleurig tot olijfgroen met een rugstreep op het achterlijf
Ze vliegen vanaf half juni tot begin september en kunnen worden waargenomen bij kleine voedselrijke plasjes, sloten en kanaaltjes.
Deze libellen vliegen in het Munnikenland en dat is in de buurt van kasteel Loevestein in de Bommelerwaard.

Rivierrombout.
Deze voornamelijk gele libel die sinds 1902 uit Nederland was verdwenen werd eind jaren ’90 herontdekt.
De rivierrombout zet zijn eitjes af in schone, zandige rivieren. De larven leven in relatief warme, ondiepe en minder snel stromende delen van de rivier. Na 3 of 4 jaar kruipen de larven op het rivierzand om uit te sluipen. Na het uitsluipen vliegen de imago’s weg van het water. Sommige dieren zijn dan jagend in de uiterwaarden te zien. Deze libel is nog altijd vrij zeldzaam in Nederland maar breidt zich wel uit langs de grote rivieren. Hij kan worden waargenomen van midden juni tot half september.

In de Bommelerwaard kan deze libel worden aangetroffen langs de rustige strandjes van Maas en Waal.
Je hebt grote kans om deze libel te zien in de uiterwaard van de Waal tussen Loevestein en Brakel.
Ikzelf had het geluk om deze libel in mijn eigen tuin aan te treffen. Deze foto is daar het bewijs van.
De libel is gefotografeerd toen hij zich aan het opwarmen was op de lavendel en die staat echt niet in de uiterwaard.


Een bijzondere waarneming
Op 30 mei jl. was ik omstreeks 12.00 uur in de Ottershoek te Drunen voor mijn vaste telroute t.b.v. de libelleclub. Het was een mooie lentedag met weinig wind en bewolking en een temperatuur van ongeveer 19 graden.
Ideaal weer om libellen te spotten.

Direct bij het eerste telpunt werd ik aangenaam verrast door een bijzondere libel. Omdat ik bang was dat het beest zou wegvliegen maakte ik zo snel mogelijk mijn fototoestel gebruiksklaar. Dat ik daarbij te snel en dus onzorgvuldig tewerk was gegaan bleek nadat de libel was weggevlogen en ik de opnamen kon bekijken. Niet scherp genoeg, maar wel zodanig dat ik kon vaststellen dat ik te maken had met een
GEVLEKTE WITSNUITLIBEL
De (zwarte met vlekken van donkerbruin tot rode) gevlekte witsnuitlibel is herkenbaar aan zijn witte snuit en een heldere citroengele vlek op het achterlijf. Hij leeft bij voorkeur in laagveenmoerassen en vegetatierijke vennen. In Nederland is deze libel zeldzaam.
En nu maar hopen dat dit mannetje een vrouwtje heeft gevonden en samen voor nageslacht gezorgd. Eind mei en juni 2013 is dan de kans om deze mooie libel te bewonderen.

Rien Melis

© Natuur- en Milieuvereniging Gemeente Heusden 2010-2017
Vogelgeluid