Home > Activiteiten > Jubileum


Jubileum


03-01-2013
Jubileum wandeling van de maand december: Drunense Duinen en Giersbergen
Zand, vrijwel puur kwartszand zonder voedingsstoffen voor planten. Het bijna witte zand houdt geen druppel water vast. Aan de oppervlakte droogt het snel uit en kan dan -met alle winden meewaaiend-onbekommerd gaan stuiven. Dit is zand van ’n enorme dekzandrug die zo’n tienduizend jaar geleden vanuit het Maasdal tussen Oosterhout en Oss is opgewaaid.
Het is een extreem milieu in de Drunense Duinen. De temperatuur op de kale bodem loopt bij zonnig weer overdag gemakkelijk op tot zo’n vijftig graden, terwijl de nacht erna de temperatuur tot beneden het vriespunt kan dalen.
Weinig begroeiing houdt het hier uit. Wat mossen, korstmossen, zandzegge en buntgras, dat is het wel zo’n beetje. Toch zie je op hoge zandheuvels -als ’n paraplu boven de zandtop- vaak ’n flinke, stoere eik. Als je daaronder zit, realiseer je dan dat je in feite op vijftien meter hoogte in ’n boom zit. ’n Heel oude eik, die in de loop van honderden jaren bijna kopje onder is gegaan in het stuivende zand. Soms is er zoveel van dat zand weggewaaid dat de daaronder liggende oer(ijzer)banken en leemlagen worden blootgelegd. Zo’n leemlaag laat dikwijls geen water door, zodat je daar in de winter vaak vennetjes ziet verschijnen.

Op plaatsen in de luwte met wat minder verstuiving proberen vervolgens hei en daarna zomereik en berk grip te krijgen op het zand. Een aantal bijzondere kevers en vlinders, zoals bepaalde zandloopkevers, sprinkhanen, veldkrekels en heidevlinders zijn voor hun voortbestaan afhankelijk van de dynamiek van weer en wind. Door die dynamiek bezwijken er bomen die vervolgens gaan verrotten. Dit levert een gunstig milieu op voor de larven van boktorren die van hout leven.

De nachtvlinderflora behoort tot de rijkste van Nederland. Ruim vierhonderd soorten, meer dan zestig procent van het Nederlandse totaal zijn aanwezig. Gevlamde vlinder en Grote beer zijn vrij algemeen maar zeldzaam mooi.
Er zijn ook vogels die houden van dit overgangsgebied van levend stuifzand en bos. De Nachtzwaluw, Boomleeuwerik, Duinpieper, Roodborsttapuit en Klapekster bijvoorbeeld. De Korhoen is helaas de laatste jaren niet meer gezien.

Zo’n duizend jaar geleden waren hier grote eiken-berkenbossen te vinden. In de directe omgeving van deze bossen ontstonden nederzettingen. De bewoners kapten de bossen om om hun huizen te bouwen en te verwarmen. Daardoor ontstonden er grote heidevelden, waarop ze schapen weidden. Op de schrale wat lager gelegen grond werd geboerd. De hei werd gestoken, in de potstal gemengd met de uitwerpselen van de schapen en zo gebruikt als mest. Door een overexploitatie van de hei kreeg de wind vat op het onderliggende zand en begonnen in de 13e eeuw de zandverstuivingen die tot op de dag van vandaag voortduren.

In 1244 kreeg de Cisterciënzerabdij Ter Kameren (bij Brussel) van de hertog van Brabant de grond van het huidige Giersbergen geschonken. Zij stichtte er ’n uithof, ’n grote boerenhoeve (de Poirthoeve) met ook ’n grote schapenkudde. Aanvankelijk werd de uithof gerund door lekenbroeders, later (tot 1614) door pachters. Zij woonden in de toen aanwezige twee hoeven: de Maijhoeve en de Poirthoeve. De pachters moesten de huizen, stallen, kapel en voorraadschuur onderhouden. Als je nu over de zandpaden bij Giersbergen wandelt, kun je je in de middeleeuwen wanen. De paden zijn dezelfde en de akkers met mooie namen als Klinkersmaai, Staakmaai, Achterste Akker, Middelakker, Poortakker en ‘s Heilig land zijn er nog te zien.
Om de akkers en heide te beschermen tegen het oprukkende stuifzand wierp men met succes wallen op en werden eikenheggen aangeplant om het zand te vangen. Deze heggen groeiden vaak uit tot hoge wallen, waarop geen hout mocht worden gekapt. Ook deze wallen zijn in het landschap nog steeds zichtbaar.
De bossen herbergen nu ’n rijke broedvogelstand met veel roofvogels zoals de havik, de sperwer en de buizerd, maar ook met spechten en uilen. Het edelhert, wild zwijn en wolf zijn verdwenen, de konijnen, hazen en reeën zijn er nog en de das is sinds enige tijd weer helemaal terug. Natuurmonumenten kapt nu hele stukken dennenbos waardoor er weer meer ruimte komt voor zandverstuivingen en waardoor er zich gevarieerdere en aantrekkelijkere bossen voor planten, dieren en mensen kunnen ontwikkelen.
De natuurlijke, landelijke omgeving van de Drunense Duinen is de afgelopen eeuw ingrijpend veranderd door verstedelijking en intensieve veehouderij. Door toenemende recreatiedruk treedt verstoring op en neemt ook de rust af, waardoor met name kwetsbare planten en dieren in het gedrang komen. De zeldzame Nachtzwaluw is bijvoorbeeld erg gevoelig voor verstoring en heeft het dan ook moeilijk in de Duinen.


13-11-2012
jubileumwandeling van de maand november: Heidijk en Zeeg
In 2012 bestaat de Natuur- en Milieuvereniging gemeente Heusden 30 jaar. De vereniging zet ter ere van dit jubileum elke maand een natuurgebied in onze groene gemeente in het zonnetje. Het natuurgebied van deze maand omvat de Heidijk, de Zeeg en de oude Eendenkooi.
Denk je bij “Zeedijk” aan ’n dijk die beschermt tegen ruw water, bij de ten zuiden van Drunen en Nieuwkuijk gelegen Heidijk lijkt het er wat vriendelijker toe te gaan. Toch is ook deze dijk aangelegd met de bedoeling het bewoonde land tegen het water te beschermen. In de 13e eeuw is vanuit de al bestaande natuurlijke verhoging (de zandwal van de Langstraat) begonnen met de aanleg ervan. Je kunt je het nu nauwelijks voorstellen, maar in het najaar en in de winter kon het hier flink spoken.
We praten dan over de tijd vóórdat (in 1904) de Bergse Maas werd gegraven. Als bij hoog water op de Waal, de Maas haar water daar niet kwijt kon, ging de Maas “om”. Vanaf Beers (bij Grave) liepen alle langs de Maas liggende polders één voor één vol en ontstond er één grote binnenzee tussen Beers en Den Bosch. Vanuit het zuiden kwam daar dan het water van de Dommel, de Aa, de Broekley en de Zandley bij. Veel van dat water spoelde vervolgens ten zuiden van de Heidijk en de Meerdijk onder Drunen, Baardwijk en Waalwijk door in de richting van Sprang.
Bij zware stormen sloeg het water gaten in de Heidijk en ontstonden er wielen (vennetjes), zoals onder meer het Nieuwkuijkse Wiel, het Lange Wiel (ten zuid-westen van Drunen) en ook het Hoefsven en het Galgewiel onder Waalwijk. Na zo’n overstroming werd de dijk om het nieuwe wiel gelegd, waardoor je nu een wat slingerende dijk hebt.
Een heel bijzonder natuurgebied ligt niet ver van de Heidijk, binnendijks. Het is het restant van de voormalige Drunense eendenkooi met ’n stuk omliggende oude houtwal. De graven d’Oultremont boden dit rustgebied voor planten en dieren aan aan de Natuur- en Milieuvereniging gemeente Heusden, die dit natuurgebied nu beheert.
Op de Heidijk wordt nu druk gewandeld en vooral ook gefietst. Maar dat niet alleen. De Heidijk maakt deel uit van de Ecologische Hoofdstructuur en is dus ook nog ’n beschermde verkeers/verbindingsroute voor allerlei grote en kleine dieren. Heusdenaren houden van de dijk. In 2011 is de dijk flink onderhanden genomen. Begroeiing is gekapt, zodat er meer schrale grasvegetatie kwam en de dijk weer haar open-dijk-karakter terugkreeg. Ook werden er poelen aangelegd om het leefgebied voor amfibieën en watervogels te vergroten. Kritische soorten als het Pimpernel blauwtje en de Kamsalamander krijgen nu kansen.
Ten zuiden van de Heidijk liggen de Zeeg en de Honderd Bunders. Vroeger zag je hier heide en vooral veel moeras. Nu is het een wat kaal landschap, waarop grootschalige boerderijen staan met helaas te weinig erfbeplanting. Efficiënt boeren en landschap/natuur willen niet altijd goed samen gaan.
Het gebied van de Zeeg is een belangrijk gebied voor de weidevogels. Boeren en vrijwilligers werken hier goed samen. Bermen en perceelranden zijn favoriete broedplaatsen voor kleinere soorten zoals de gele kwikstaart, graspieper en rietgors. Van de grote weidevogels is de kievit de meest voorkomende, maar helaas -ondanks de goede zorgen van boeren en vrijwilligers- is hun aantal dalende.
Wegdromend op de Heidijk en turend over de Zeeg kun je je hier misschien de wereld rond het jaar 1400 voorstellen. Den Bosch had turf nodig. Dit bruine goud was de belangrijkste brandstof in het huishouden. In het gebied rond Sprang en Capelle werd veel turf gestoken, maar het vervoer was ’n groot probleem. De wegen waren slecht en de karren hadden weinig laadvermogen.
De oplossing was vervoer over water. Vanuit Sprang werd via de Cetshoeve (Kaatsheuvel) over Plantloon en onder de Heidijk bij Drunen naar Nieuwkuijk en den Bosch een turfvaart aangelegd. Stukken van deze turfvaart zijn nog te zien in Plantloon (origineel gedeelte) en onder de Heidijk bij de voetbalvelden van RKDVC en het woonwagenkamp(een bij de ruilverkaveling gereconstrueerd gedeelte). Bij de aanleg van de turfvaart lagen wat Drunenaren dwars. Zij werden omgekocht met de belofte dat zij voor de turf voor eigen gebruik geen tol hoefden te betalen.
Op zondag 11 november neemt de gids Peter vd Velden, u mee door het gebied. Verzamelen om 10.00 uur op de parkeerplaats van de begraafplaats, aan de Akkerlaan in Drunen.
Aanmelden is niet nodig. Deelname aan deze jubileumwandeling is gratis en op eigen risico. Het dragen van stevige schoenen wordt aangeraden.

klik hier voor foto's

15-10-2012
Jubileum wandeling van de maand oktober: Poort van Heusden
In 2012 bestaat de Natuur- en Milieuvereniging gemeente Heusden 30 jaar. De vereniging zet ter ere van dit jubileum elke maand een natuurgebied in onze groene gemeente in het zonnetje. Het natuurgebied van deze maand is de Poort van Heusden. De Poort van Heusden, het voormalige Land van Ooit, is de groene buffer tussen Drunen en Nieuwkuijk.

Verleden
De resten van een voormalig landgoed met daarop het kasteel d ‘Oultremont (dat vroeger “Steenenburgh” heette), vormen het hart van het gebied. Het is sinds 1707 eigendom van de grafelijke familie d‘Oultremont geweest. Na een brand in 1795 is het oude poortgebouw in 1875 verbouwd tot het huidige kasteel. Het oudste deel stamt nog uit de vijftiende eeuw.

Een parkachtig aangelegde tuin met waterpartijen en een lanenstructuur lag rond het huis. Oorspronkelijk liepen de lanen vanaf de Heidijk tot aan Elshout. Binnen die lanenstructuur lagen bos en agrarische gronden. Veel hiervan is verdwenen en de onderlinge samenhang van de gronden is vrijwel niet meer herkenbaar.

Heden
De gemeente kocht in 2008 het landgoed en gaf het de naam Poort van Heusden.
Het landgoed heeft nog steeds twee lanen: een lange, noord – zuid gericht (Kasteellaan) en een korte oost – west gericht, met op het snijpunt het kasteel. De brede oprijlaan is aan weerszijden voorzien van twee rijen beuken en linden.

In de een forse driehoek bos met relatief oude bomen aan de overzijde van de Kasteellaan is nog een deel van een oud pad terug te vinden dat vanaf het landgoed naar het noorden richting Herpt liep.
De oostzijde van het gebied bestaat uit een strook bos met eeuwenoude eiken, twee wielen, een groot grasveld, zandpaden en lanen. Hier huizen nog vleermuizen. De dichtbeplante grondwal is opgeworpen bij de aanleg van het Land van Ooit.
De twee wielen, de Lange Wiel en het Blankers Wiel, zijn in de vijftiende eeuw ontstaan door een dijkdoorbraak in de Heidijk. Bij de aanleg van het toenmalige Land van Ooit is een derde wiel, het Buijswiel, gedempt. Toen is ook de gedeeltelijk verzande gracht uitgegraven.

De westrand daarentegen is een strakke bosrand van oud bos. Deze bosrand is al op heel oude kaarten van het landgoed terug te vinden. Ook de zuidrand van het landgoedbos is een oude bosrand, met aan aan weerszijden van de majestueuze Kasteellaan, open percelen gras- en akkerland.

Veel oude bomen zijn begroeid met klimop (Hedera). De dichte begroeiing biedt leef- en nestelruimte aan kleine vogels, zoals de boomkruiper. Door de overvloed aan bloemen vormt een rijke voedselbron voor insecten. De dode en omgewaaide bomen bieden leefruimte aan insecten en kleine knagers. Deze vormen op hun beurt weer een rijke voedselbron voor verschillende vogels, zoals de grote bonte en de groene spechten.

Toekomst
De gemeente is op zoek naar een nieuwe bestemming voor het gebied. Het is de bedoeling dat daarbij het oude bos, de lanen, de vennen en het kasteel een prominente plek krijgen. De Natuur- en Milieuvereniging gaat er van uit dat de afspraken die zijn gemaakt over de inrichting en het beheer van het park gerespecteerd zullen worden.

Op zondag 14 oktober neemt de gids Peter vd Velden, u mee door het gebied. Verzamelen om 10.00 uur vanaf de Kasteellaan, ingang via de Bosscheweg tussen Nieuwkuijk en Drunen.
Aanmelden is niet nodig. Deelname aan de wandeling is gratis en op eigen risico. Het dragen van stevige schoenen wordt aangeraden.
Wil je zelf ook bijdragen aan een beter landschap en milieu in onze gemeente? Meld je dan aan als lid van de Natuur- en Milieuvereniging gemeente Heusden.

klik hier voor foto's

13-09-2012
Jubileumwandeling van de maand september: eendenkooi Pax
Wandelen in Pax met de Natuur- en Milieuvereniging
Tussen Elshout en Oudheusden ligt, verscholen tussen de Elshoutseweg en de provinciale weg naar de brug over de Maas, een vrij onbekend natuurgebiedje van Brabants Landschap: Pax.

Deze kleine natuurparel van 31 hectare was vroeger een zompig moerasgebied: een uiterwaard van de Maas. De bodem van het gebied bestaat uit zeer zware klei, met plaatselijk veen in de ondergrond. Het is een laaggelegen gebied, waarin de Maas bij overstromingen zeer fijn slib afzette (komklei).
De laatste decennia verdroogde het moeras en kregen planten en dieren het steeds lastiger.

Het waterschap Aa en Maas heeft samen met Natuurmonumenten (de eigenaar van de Hooibroeken aan de overkant van de Elshoutseweg), het Brabants Landschap en de ZLTO plannen gemaakt die de natuur vernatten en tegelijkertijd rekening houden met de omliggende landbouwgebieden. De korte termijn maatregelen uit het inrichtingsplan om de verdroging tegen te gaan zijn in 2010 uitgevoerd in landgoed Pax. Oude greppels werden uitgegraven, bestaande sloten aangepast en bij de Rode Poort is een stuw aangelegd die de afwatering van het landgoed loskoppelt van de omliggende landbouwgronden en de Hooibroeken.

Centraal ligt een, helaas vervallen, eendenkooi. De kooi plas is opnieuw uitgegraven. Deze eendenkooi kwam al op kaarten uit 1820 voor.
De grienden, vroeger gebruikt voor hakhout, waren in de eerste helft van de twintigste eeuw nog volop in productie. Zij verloren hun functie en werden langzamerhand omgevormd tot een populierenbos. Populieren gebruikte men voor het maken van klompen en lucifers. Beide doeleinden zijn verdwenen! Tijd voor nieuw beheer.

Brabants Landschap heeft tot doel het bos veelzijdiger te maken door kap van verzwakte populieren en aanplant van zomereik, es en zwarte els. De struiklaag bestaat uit vlieren en meidoorn. In de ondergroei staan vooral ‘stoere’ ruigtekruiden als moerasspirea, leverkruid en gewone engelenwortel. Inmiddels staat er ook veel uitheemse reuze springbalsemien.

Bosuil, ransuil en torenvalk vinden er een veilige broedplaats. Een blauwe reigerkolonie veroorzaakt in het vroege voorjaar een hoop kabaal. En ook de ooievaar vindt sinds een aantal jaren zijn weg naar zijn nest op de hoge paal.

klik hier voor foto's

13-08-2012
Jubileumwandeling van de maand augustus: Baardwijkse Overlaat
Jubileum Natuur- en Milieuvereniging gemeente Heusden in teken van natuur in de gemeente.
In 2012 bestaat de Natuur- en Milieuvereniging gemeente Heusden 30 jaar. De vereniging zet ter ere van dit jubileum in elke maand een natuurgebied in onze groene gemeente in het zonnetje. Het natuurgebied van deze maand is de Baardwijkse Overlaat.
Tussen Drunen en Waalwijk ligt “De Baardwijkse Overlaat” een open landelijk gebied met rijk begroeide dijken, waardevolle natuurgebieden en een bijzonder kanaal. Naast natuurwaarden heeft het gebied ook een grote cultuurhistorische waarde. Eeuwenlang heeft het water een grote rol gespeeld in dit gebied.

Vroegere functie: afvoer van water
Honderden jaren heeft de stad Den Bosch te kampen gehad met grote wateroverlast. In het winterhalfjaar stond de stad regelmatig onder water, omdat riviertjes als de Dommel en de Aa bij hoog water hun water niet kwijt konden op de Maas. Het water van de Maas, de Dommel en de Aa zocht zijn eigen loop en stroomde achter Vlijmen, Nieuwkuijk, Drunen en Waalwijk door naar Sprang waar het riviertje de Donge probeerde het water weg te krijgen. Er was een zeer gering verval, zodat het water veel te lang tussen Den Bosch en Sprang bleef staan. Men wilde van dit water af. Het water moest sneller weg. Daarom groef men in 1766 het gedeelte tussen de Drunense Heidijk en de Waalwijkse Meerdijk af. Het water kon nu tussen Baardwijk en Drunen door naar het noorden en zo via de buitenpolders richting het Bergsche Veld naar zee.
Overigens is het systeem niet altijd succesvol. In 1784 sloeg het water drie diepe kolken en ook in 1795 is de overlaatbedding zwaar beschadigd.
Tegenwoordig werkt de overlaat niet meer. De Bergse Maas (gegraven in 1904) en het Afwateringskanaal (1907- 1910) voeren nu het water af.

Huidige natuur
In de Baardwijkse Overlaat liggen zeven verschillende natuurgebieden.
1. “De Lange Wiel”
2. “De Ottershoek, een educatief park”
3. “De Zomerkade”
4. “De Heidijk”
5. “Het Afwateringskanaal”
6. “De Afgraving”
7. “Vlinderveld”

In de Baardwijkse Overlaat vind je in een klein gebied verschillende landschapstypen bij elkaar. Een kanaal met een warm dijktalud, ideaal voor vlinders en andere insecten. Dichte bossen waar de havik en de buizerd zich thuis voelen, het populierenbos als leefgebied van de wielewaal. Wielen met aan de oevers vele zeldzame planten en zo af en toe een blauwe schicht, het ijsvogeltje. Poelen met salamanders, kikkers en jagende libellen. Houtwallen waar de goudvinken snoepen aan de knoppen van de sleedoorn. Zelfs de Afgraving is veel rijker dan we dachten. Het kwelwater in deze diepe plas zorgt voor de aanwezigheid van bijzondere wieren en planten.
De Natuur- en Milieuvereniging gemeente Heusden heeft in samenwerking met Natuurmonumenten en het Waterschap een vijf kilometer lange, rood gemarkeerde, wandelroute door het gebied uitgezet. De route start bij Café de Westhoek, Eindstraat 50 in Drunen. De routebeschrijving is verkrijgbaar bij De Westhoek en bij het Heusdens Buro voor Toerisme.

Toekomstige ecologische verbindingszone
Het is de bedoeling om in het kader van de Gebiedsontwikkeling Oostelijke Langstraat (GOL) de Baardwijkse Overlaat onderdeel te maken van de ecologische verbindingszone tussen de Duinen en de Bergsche Maas.
Wil je zelf ook bijdragen aan een beter landschap en milieu in onze gemeente? Meld je dan aan als lid van de Natuur- en Milieuvereniging gemeente Heusden.

klik hier voor foto's

15-07-2012
Jubileum wandeling van de maand juli: Hooibroeken en Pax
Op 15 juli vindt in het kader van het 30 jarige jubileum van de Natuur- en milieuvereniging Heusden een excursie plaats In het gebied de Hooibroeken. Startpunt van de excursie is de Kooilaan aan de Elshoutse Weg (Oudheusdense zijde). De excursie vangt aan om 9.30 uur en duurt tot ca 12 uur. Gids zal Fons Mandigers zijn, beheerder bij Natuurmonumenten.

Thema van de excursie is het bosgebied van de Hooibroeken. Het bos in de Hooibroeken heeft in het verleden diverse grote veranderingen ondergaan. Tot na WO II werd het gekenmerkt door hakhoutcultuur van wilgen (grienden). In de jaren ’60 van de vorige eeuw is in de Hooibroeken grootschalig aanvang gemaakt met omvorming van grienden naar populierenbossen. Nu vindt een geleidelijke omvorming plaats van populierenbos naar meer natuurlijkere bostypen. Tijdens de excursie zal centraal staan welke verschillende bostypen nu te zien zijn in het gebied. De gids zal ingaan op hun kenmerken en de daarbij horende natuurwaarden. Ook zal hij vertellen op welke wijze bosomvorming ingezet wordt en deze verloopt.

De Hooibroeken is onderdeel van een komkleigebied dat globaal tussen de Elshoutse Zeedijk en het Haarsteegse Wiel ligt. Het gebied is ontstaan ver voor de bedijking van de Maas. Tijdens perioden van grote waterafvoer omstroomde de Maas vaak. Daarbij kwamen laaggelegen gebieden onder water te staan en bezonken slibdeeltjes in deze gebieden. In laagst gelegen gebieden (de kommen) bezonken de fijnste slibdeeltjes en ontstond de zware komklei. Na de bedijking van de Maas kwam ontginning van deze gebieden geleidelijk op gang. De ontginningen vonden in deze streek plaats vanaf de langgerekte stroomruggen, waarop de Langstraatdorpen zijn ontstaan. Door de lage ligging, de natte omstandigheden en de stugge eigenschappen van de komklei ontgon men de laagste delen van de komkleigebieden het laatst en was ontginning in beginsel gericht op productie van (griend)hout en hooiland.

De Hooibroeken heeft zo in het verleden verschillende functies gehad. De griendcultuur werd hier op grote schaal bedreven tot in de naoorlogse jaren van WO II. Het gebied kende daarbij ook een vaarcultuur. Waar nu de Kooilaan ligt, lag destijds een brede wetering, delen in het gebied waren alleen per boot bereikbaar.

Kenmerkend voor komkleigebieden zijn eendenkooien. Gedurende de periode 1500 – 1900 waren 9 eendenkooien in het komkleigebied tussen de Haarsteegse Wiel en de Elshoutse Zeedijk aanwezig. Door de natte omstandigheden was het gebied hiervoor bij uitstek geschikt. Als gevolg van geringe rentabiliteit zijn de meeste hiervan al lang geleden verdwenen. Thans resteert alleen nog de eendenkooi Ter Kwak als volwaardige en geregistreerde eendenkooi.

Begin jaren ’60 vond de ruilverkaveling Heusden-Vlijmen plaats. Tijdens deze grootschalige ruilverkaveling zijn vele langgerekte smalle kavels, het zogenaamde slagenlandschap, verloren gegaan , omdat men deze opnieuw indeelde met oog op een efficiëntere agrarische bedrijfsvoering. Na de ruilverkaveling zijn veel percelen geëgaliseerd, kavelsloten gedempt en nieuwe en diepere gegraven. In de periode van de ruilverkaveling zijn er vele tientallen kilometers afwateringssloot gegraven, waaronder de Koningsvliet, een van de hoofdafvoersloten in de regio. Dit heeft in een behoorlijke daling van de grondwaterstand geresulteerd.

De Hooibroeken onderging destijds een functieverandering. Voor de ruilverkaveling vormde het met het landgoed Pax en de Oosters een aangesloten gebied. Door aanleg van wegen is het gebied versnipperd geraakt en bestaat het thans uit verschillende deelgebieden.
De vraag naar griendhout nam af, en daardoor verving min het griendbos door populierenbos. Er was in die tijd veel vraag naar populierenhout vanuit de klompen- en luciferindustrie. Tijdens de Ruilverkaveling dempte men de wetering in de Hooibroeken zodat het gebied met paard en wagen toegankelijk werd (huidige Kooilaan).

Sinds de jaren ’90 vormt Natuurmonumenten de populierenbossen geleidelijk om tot een meer natuurlijk bos. De historisch geografische waarden van de Hooibroeken worden nog steeds als zeer hoog gewaardeerd.

Wil je zelf ook bijdragen aan een beter landschap en milieu in onze gemeente? Meld je dan aan als lid van de Natuur- en Milieuvereniging gemeente Heusden.

klik hier voor foto's

17-06-2012
Jubileumwandeling van de maand juni: Elshoutse Zeedijk en Wielen
Op zondag 17 juni vindt in het kader van het 30 jarige jubileum van de Natuur- en milieuvereniging Heusden een excursie plaats naar de Elshoutse Zeedijk. Startpunt van de excursie is de kruising Elshoutse Zeedijk en de Kooilaan. De excursie vangt aan om 9.30 uur en duurt tot ca 12 uur. Gids is Fons Mandigers, beheerder bij Natuurmonumenten.

Thema van de excursie zijn de verschillende landschaptypen in dit gebied. Daardoor is het rijk aan overgangen met een zeer soortenrijke natuur. Daarnaast zal de gids iets vertellen over de ontstaansgeschiedenis van het gebied en de huidige betekenis. Ook zal hij ingaan op plannen voor de toekomst van diverse organisaties met het gebied.

De Elshoutse Zeedijk is een belangrijke schakel in de overgang van de Doeverense klei naar het Elshoutse zand. Hij verbindt diverse Heusdense natuurgebieden met elkaar. Aan de westkant ligt de Baardwijkse Overlaat, in het oosten zie je de Hooibroeken, in het noorden stroomt de Bergsche Maas en in het zuiden bevinden zich de Loonse en Drunense Duinen. Het dekzandgebied gaat via en langs de Elshoutse Zeedijk over in een rivierkleigebied van de Maas.

De Elshoutse Zeedijk is aangelegd naar aanleiding van de Sint Elisabethvloed (1421). Ondanks de aanleg van de Elshoutse Zeedijk bleef het gebied regelmatig geteisterd door wateroverlast. Het verhaal van de Zeedijk is eigenlijk een droevig verhaal van dijkdoorbraken en watersnood. De huidige meanderende vorm van de Zeedijk en omliggende wielen herbergen herinneringen aan de vele dijkdoorbraken en van een rijke geschiedenis. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed waardeert de historisch geografische waarden van de Zeedijk als zeer hoog.

De Elshoutse Zeedijk is dan ook een zeer bijzonder fenomeen in het landschap. Kenmerk is de rechtlijnigheid, ontstaan met de Ruilverkaveling Heusden-Vlijmen eind jaren ’50 van de vorige eeuw. Het is een prachtige slingerende dijk door het rechtlijnige polderlandschap. Het is ook een dijk die het eeuwenoude verhaal vertelt van de waterhuishoudkundige en militaire geschiedenis van het gebied rondom Heusden. De Elshoutse Zeedijk maakt onderdeel uit van het grotere stelsel van dijken en waterhuishoudkundige systeem dat Heusden omringt en zorg droeg voor de bescherming tegen het wassende water van de rivieren en de zee.

Het gebied had in het verleden ook een belangrijke militaire functie. Heusden was vanaf het einde van de 16e eeuw een zogenoemde frontiervesting van de jonge Republiek der Nederlanden. Om de strategische betekenis van de vestingstad te bekrachtigen, richtte de Republiek de ‘stelling van Heusden’ op, waarbij er rondom de vesting Heusden een uitgebreid stelsel van schansen, sluisjes, dijken en inundatievlakten in feite een militair landschap kon ontstaan. Zo maakte ook het fort bij Hedikhuizen onderdeel uit van de Stelling. Vanaf het begin van de 19de eeuw vormde de Stelling van Heusden onderdeel dat op nationaal niveau betekenis had: de Zuiderwaterlinie, een verdedigingslinie tussen de plaatsen Grave en Bergen op Zoom.

Het gebied van de Elshoutse Zeedijk is rijk aan verschillende landschapstypen en overgangen. De natuur is in een overgangsgebied altijd divers en rijk. In het gebied wordt grondwater omhoog gestuwd (kwelwater). De kwaliteit van het kwelwater bij de Elshoutse Zeedijk is hoog. Er groeien daarom bijzondere planten zoals de grote boterbloem, krabbenscheer, dotterbloem en waterviolier. Door het kwelwater ontstaan er ook mooie rietkragen. Het schone water trekt veel vogels aan, zoals futen, ganzen en tal van eendensoorten. In het gebied komen roofvogels voor, zoals de buizerd, torenvalk en uil. Uitzonderlijk is de blauwborst, een schaarsere broedvogel die hier nestelt. Heel apart is ook dat in sommige bosjes groepen ransuilen hun winterslaap doen. Er komen grotere dieren voor, zoals de ree, de bunzing, wezel en vos.

Wil je zelf ook bijdragen aan een beter landschap en milieu in onze gemeente? Meld je dan aan als lid van de Natuur- en Milieuvereniging gemeente Heusden.

klik hier voor foto's

19-05-2012
Jubileumexcursie
Voor meer informatie komt er een aparte aankondiging in het blad "Natuurlijk"

© Natuur- en Milieuvereniging Gemeente Heusden 2010-2017
Vogelgeluid